15 sierpnia 2023 r. weszła w życie tzw. Ustawa antyprzemocowa 2.0. Jej przepisy mają skutecznie zapobiegać, a na pewno znacząco zmniejszać zjawisko przemocy domowej. Nowe przepisy mają przede wszystkim wzmocnić ochronę osób dotkniętych przemocą domową. Jakie przepisy wprowadza nowelizacja?
Przemoc w rodzinie, czyli co?
Przemoc domowa i przemoc w rodzinie to pojęcia związane z naruszeniem bezpieczeństwa i integralności fizycznej, emocjonalnej oraz seksualnej osób w relacjach domowych. Oba terminy odnoszą się do przypadków przemocy występujących w kontekście rodzin, związków partnerskich lub w sferze domowej.
Przemoc domowa to ogólny termin, który obejmuje wszelkie formy agresji, zastraszania i wykorzystywania występujące w przestrzeni domowej. Może mieć różne formy i objawiać się na różne sposoby, do których zalicza się przemoc:
- Fizyczna — dotyczy naruszania fizycznej nietykalności ofiary poprzez działania takie jak bicie, popychanie, duszenie, szarpanie, krępowanie, ciągnięcie za włosy czy też ciskanie przedmiotami w stronę ofiary;
- Psychiczna — to używanie słownych lub niewerbalnych gróźb w celu zastraszenia, lub kontrolowania ofiary. Przemoc psychiczna manifestuje się poprzez poniżanie, ubliżanie, zastraszanie, zawstydzanie, szantażowanie, stosowanie stałej krytyki czy też izolowanie społeczne ofiary;
- Seksualna — polega na naruszaniu sfery seksualnej ofiary poprzez zmuszanie siłą lub groźbami do działań seksualnych, wymuszanie nieakceptowanych praktyk seksualnych, a także komentowanie i wyśmiewanie aspektów związanych z seksualnością ofiary;
- Ekonomiczna — to naruszanie własności ofiary lub zaniedbywanie jej, poprzez niszczenie przedmiotów, kontrolowanie dostępu do pieniędzy, uniemożliwianie podjęcia pracy, zmuszanie do spłaty długów czy niezaspokajanie podstawowych potrzeb materialnych;
- Cyberprzemoc — obejmuje działania dokonywane przy użyciu środków komunikacji elektronicznej, które prowadzą do istotnego naruszenia prywatności, wzbudzenia poczucia zagrożenia, poniżenia lub udręczenia ofiary.
Przemoc w rodzinie koncentruje się na przemocy występującej w relacjach rodzinnych i związkach partnerskich.
Ustawa antyprzemocowa 2.0. – co zmienia?
Nowelizacja przepisów, czyli tzw. ustawa antyprzemocowa 2.0. wprowadziła kilka istotnych zmian, do których należą:
- Terminologia — nowelizacja zmienia terminologię używaną w ustawie. Dotychczasowe pojęcie „przemoc w rodzinie” zostaje zastąpione przez termin „przemoc domową”. To oznacza, że przemoc nie jest ograniczona tylko do relacji rodzinnych, lecz obejmuje również przemoc w sferze domowej;
- Ochrona osób — krąg osób objętych ochroną również ulega zmianie. Osoby doznające przemocy będą teraz określane jako „osoby doznające przemocy domowej”. Nowa terminologia skupia się na kontekście przemocy w sferze domowej, niekoniecznie związanej wyłącznie z relacjami rodzinymi. Tym samym, wyrażenia „osoby dotknięte przemocą w rodzinie” lub „ofiary przemocy w rodzinie” zostaną zastąpione;
- Osoby stosujące przemoc — nowelizacja wprowadza pojęcie „osób stosujących przemoc domową”. To odnosi się do tych, którzy są sprawcami przemocy w sferze domowej. Wcześniej nie było takiej sprecyzowanej definicji w ustawie;
- Procedury „Niebieskiej karty” – informacje nie zawierają szczegółów na temat zmian w procedurach „Niebieskiej karty”. Jednak możemy przypuszczać, że nowelizacja wprowadziła pewne modyfikacje w procesach związanych z tym programem, który jest zwykle używany do szybkiego reagowania na przypadki przemocy domowej;
- Programy psychologiczno-terapeutyczne dla sprawców przemocy — nowelizacja wprowadza wprowadzenie programów psychologiczno-terapeutycznych skierowanych do sprawców przemocy domowej. To oznacza, że nie tylko ofiary, ale także osoby stosujące przemoc, będą podlegać tym programom, mającym na celu zmianę ich zachowań i redukcję przemocy.
Ochrona przed przemocą
Najważniejsze zmiany, które zwiększają ochronę przed przemocą, obejmują dodanie nowych regulacji do istniejących przepisów. Te zmiany umożliwią izolowanie osób, które stosują przemoc domową i stanowią zagrożenie dla życia lub zdrowia innych osób, nawet poza miejscem, gdzie wspólnie mieszkają.
Policja oraz Żandarmeria Wojskowa zostaną upoważnione do podjęcia natychmiastowych działań, tj. zakaz:
- Zbliżania się — będą mogły nałożyć na sprawcę zakaz zbliżania się do osoby doznającej przemocy na ściśle określoną odległość;
- Kontaktowania się — będą mogły nałożyć zakaz kontaktowania się sprawcy przemocy domowej z jego ofiarą, w celu zapobieżenia nękania, włącznie z komunikacją na odległość;
- Przebywania w określonych miejscach — będą mogły nałożyć zakaz wstępu i przebywania w konkretnych miejscach, takich jak miejsca pracy, szkoła czy obiekty sportowe, które są związane z ofiarą przemocy domowej lub jej dziećmi.
Sądy cywilne będą miały możliwość przedłużenia tych zakazów. To będzie analogiczne do obowiązującego już zakazu zbliżania się do miejsca zamieszkania. Dodatkowo, kompetencje sądów w kwestii ochrony przed tzw. stalkingiem zostaną poszerzone. Sąd będzie mógł orzec zakaz kontaktowania się w przypadkach, gdy sprawca przemocy domowej nęka swoją ofiarę za pomocą komunikacji elektronicznej, powodując w niej uzasadnione poczucie zagrożenia, upokorzenia lub cierpienia, albo istotnie naruszając jej prywatność.
Ustawa antyprzemocowa 2.0. – podsumowanie
Podsumowując, wprowadzone zmiany w przepisach mają na celu wzmacnianie ochrony przed przemocą domową. Nowe regulacje mają umożliwić skuteczniejsze oddzielenie osób stosujących przemoc od ich ofiar, nawet poza miejscem zamieszkania. Czy zmiana przepisów spowoduje zmniejszenie tego negatywnego zjawiska w społeczeństwie? To się okaże.
A jeżeli Ty stałeś się ofiarą przemocy domowej, nie zwlekaj z podjęciem odpowiednich kroków prawnych. Jeśli potrzebujesz wsparcia lub informacji dotyczących przemocy domowej, nie wahaj się skontaktować z Kancelarią. Jestem tu, aby Ci pomóc.
