Kto odpowiada za szkodę wyrządzoną przez zwierzę?

Opieka nad zwierzęciem to nie tylko przyjemność, ale i wielka odpowiedzialność. Jesteśmy zobowiązani wziąć na siebie, kiedy zdecydujemy się przygarnąć do swojego domu upragnionego pupila lub po prostu się nim opiekować. Jak wygląda odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną przez zwierzę, na gruncie polskich przepisów? Wyjaśniam poniżej.

Odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną przez zwierzę — przepisy

Jednym z podstawowych przepisów regulującą kwestię odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną za zwierzę jest przepis art. 431 Kodeksu cywilnego. Zgodnie z jego brzmieniem,  kto zwierzę chowa albo się nim posługuje, obowiązany jest do naprawienia wyrządzonej przez nie szkody niezależnie od tego, czy było pod jego nadzorem, czy też zabłąkało się lub uciekło, chyba że ani on, ani osoba, za którą ponosi odpowiedzialność, nie ponoszą winy.

Chociażby osoba, która zwierzę chowa lub się nim posługuje, nie była odpowiedzialna według powyższej regulacji, poszkodowany może od niej żądać całkowitego lub częściowego naprawienia szkody, jeżeli z okoliczności, a zwłaszcza z porównania stanu majątkowego poszkodowanego i tej osoby, wynika, że wymagają tego zasady współżycia społecznego.

Kto chowa zwierze, a kto się nim posługuje? Wyjaśnienie pojęć

Przepisy prawne często bywają mało precyzyjne i mogą być trudne do zrozumienia. Chowającym zwierzę jest osoba, która sprawuje nad nim pieczę, dostarcza mu schronienia i pożywienia. Posługującym się zwierzęciem jest natomiast podmiot (nie musi być to osoba fizyczna), który korzysta z niego w sposób krótkotrwały. Jednocześnie nie jest on chowającym to zwierzę. Może to również być osoba, która posługuje się zwierzęciem w związku z prowadzoną przez siebie działalnością gospodarczą czy zawodową.

Szkoda wyrządzona przez zwierzę, kto za nią odpowiada?

Odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną przez zwierzę jest uzależniona od jego właściciela lub hodowcy. Aby można było mówić o odpowiedzialności takiej osoby, konieczne jest wykazanie związku przyczynowego pomiędzy zachowaniem zwierzęcia a rzeczywiście powstałą szkodą. 

Domniemanie winy w nadzorze

W kontekście odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przez zwierzę mamy do czynienia z pojęciem domniemania winy. Oznacza to, że poszkodowany będzie musiał wykazać wyłącznie poniesienie szkody wyrządzonej przez zwierzę, za które określony podmiot ponosi odpowiedzialność. Natomiast osoba chcąca się od niej uwolnić musi udowodnić, że nie ponosi winy za powstałą szkodę. W tym celu będzie musiała wykazać dochowanie należytej staranności w nadzorze nad zwierzęciem. Chodzi przede wszystkim o wskazanie, że dopełniła wszystkie obowiązki, jakie na niej spoczywały w danych okolicznościach. 

Czy można uwolnić się od odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przez zwierzę?

Wyrządzenie szkody przez zwierzę, którym dana osoba się opiekuje, lub które nadzoruje, nie zawsze oznacza, że to ona będzie musiała ją naprawić. Od odpowiedzialności można się uwolnić poprzez wykazanie, że nadzór nad zwierzęciem był wykonywany prawidłowo i należycie lub w chwili wyrządzenia szkody zwierzę nie pozostawało pod nadzorem oznaczonej osoby, bo np. zostało skradzione.