Bycie oskarżonym w sprawie karnej — nie ukrywajmy — z pewnością jest sytuacją stresującą. A jeszcze bardziej stresująca bywa na pewno wtedy, gdy nie wiemy, jak przebiega proces karny i czego na danym etapie możemy się spodziewać. Pisma, wezwania, przesłuchania i składanie wyjaśnień… Może być tego naprawdę sporo, a niewiedza w zakresie tego co i kiedy, może być dla oskarżonego silnie stresogennym czynnikiem. Jednak — można sobie ten stres zmniejszyć i być świadomym dowiadując się, jakie są etapy postępowania karnego.
Postępowanie przygotowawcze
To pierwszy etap postępowania karnego. Może być ono wszczęte w efekcie złożenia zawiadomienia o możliwości popełnienia przestępstwa przez daną osobę na policji lub do prokuratury. Ale to nie jedyny sposób. Z drugiej strony to organy ścigania mogą wszcząć takie postępowanie samodzielnie, jeżeli będą dysponować odpowiednimi informacjami uzasadniającymi, że określona osoba (bądź grupa osób) popełniła przestępstwo.
Postępowanie przygotowawcze może być prowadzone w formie śledztwa, lub w formie dochodzenia. Jego głównym celem jest zebranie wszelkich informacji i dowodów uzasadniających popełnienie przestępstwa.
Z tak zgromadzonymi informacjami, sprawa kierowana jest do sądu poprzez złożenie aktu oskarżenia.
Oczywiście, wielokrotnie zdarza się, że całe postępowanie karne kończy się na etapie postępowania przygotowawczego, np. w związku z umorzeniem postępowania. Dziś jednak omówimy krok po kroku sytuację, w której po przeprowadzonym postępowaniu przygotowawczym, sprawa trafia do sądu.
Postępowanie sądowe
Zgodnie z art. 331 Kodeksu postępowania karnego, prokurator ma 14 dni (termin instrukcyjny) na sporządzenie aktu oskarżenia lub na zatwierdzenie aktu oskarżenia przygotowanego przez Policję po zakończeniu śledztwa, lub po otrzymaniu aktu oskarżenia z dochodzenia prowadzonego przez Policję, a następnie składa go do sądu.
Proces sądowy często składa się wielu rozpraw i w bardzo skomplikowanych sprawach potrafi trwać nawet kilka lat. Dzieje się tak przede wszystkim z uwagi na obszerność materiału dowodowego, w tym ilości świadków do przesłuchania przed sąd.
Rozprawa rozpoczyna się od przeczytania wskazania przez Sąd wszystkim uczestnikom ich praw i obowiązków. Następnie następuje odczytanie aktu oskarżenia.
Kolejno, Sąd zwraca się do oskarżonego z pytaniem o zrozumienie postawionych mu zarzutów, o deklarację dotyczącą przyznania się do winy, a także o chęć przedstawienia własnej wersji wydarzeń.
Kolejnym etapem jest określenie, w jakiej kolejności będą przeprowadzane czynności dowodowe, czyli — m.in. kto zostanie przesłuchany jako pierwszy.
W trakcie trwania rozprawy, Sąd realizuje postępowanie dowodowe, przyjmując wyjaśnienia od oskarżonego (lub oskarżonych) i przesłuchując świadków. Sąd uwzględnia również dowody przedstawione przez strony i poddaje je ocenie.
Możliwe rozstrzygnięcia w procesie karnym to:
- uniewinnieniu oskarżonego,
- umorzeniu postępowania,
- warunkowym umorzeniu postępowania,
- skazaniu oskarżonego.
Wyrok i środki zaskarżenia
Kiedy zostanie wydany wyrok, należy mieć świadomość tego, że są możliwości pozwalające na kwestionowanie decyzji sądowych. Przewidzianymi do tego środkami prawnymi, są zażalenie, apelacja, sprzeciw, czy kasacja, która jest nadzwyczajnym środkiem odwoławczym.
Pamiętaj, że etapy postępowania karnego, które wskazałam powyżej, są bardzo ogólne. Jeżeli masz pytania dotyczące przebiegu postępowania karnego? Zapraszam do kontaktu z moją Kancelarią.
