Dziedziczenie w Polsce regulowane jest przez Kodeks cywilny i może przebiegać na wiele sposobów. W praktyce najczęściej pojawiają się dwa pojęcia: zrzeczenie się dziedziczenia oraz odrzucenie spadku. Choć brzmią podobnie, oznaczają zupełnie inne czynności prawne i wywołują odmienne skutki. Warto poznać różnicę między nimi, aby świadomie podjąć decyzję w sytuacji spadkowej.
Czym jest zrzeczenie się dziedziczenia?
Zrzeczenie się dziedziczenia to umowa zawierana za życia przyszłego spadkodawcy.
Najważniejsze cechy:
- jest to umowa między spadkodawcą a przyszłym spadkobiercą ustawowym,
- musi zostać zawarta w formie aktu notarialnego,
- wywołuje skutki dopiero po śmierci spadkodawcy,
- dotyczy dziedziczenia ustawowego, a nie testamentowego.
Skutki prawne:
- osoba, która zrzekła się dziedziczenia, jest traktowana tak, jakby nie dożyła otwarcia spadku,
- zrzeczenie zwykle obejmuje także jej zstępnych (chyba że w umowie postanowiono inaczej),
- zrzekający nie ma prawa do zachowku.
To rozwiązanie bywa stosowane np. wtedy, gdy w rodzinie uzgodniono, że majątek ma przypaść wyłącznie jednemu dziecku, a pozostałe nie będą w nim uczestniczyć.
Czym jest odrzucenie spadku?
Odrzucenie spadku to jednostronne oświadczenie spadkobiercy złożone już po śmierci spadkodawcy.
Najważniejsze cechy:
- oświadczenie składa się przed sądem lub u notariusza,
- termin wynosi 6 miesięcy od dnia, w którym spadkobierca dowiedział się o tytule swojego powołania,
- spadkobierca działa samodzielnie – nie potrzebuje zgody pozostałych.
Skutki prawne:
- osoba odrzucająca spadek jest traktowana jak nieżyjąca w dniu otwarcia spadku,
- jej udział przechodzi na zstępnych (chyba że ci również odrzucą spadek),
- odrzucenie dotyczy zarówno aktywów, jak i ewentualnych długów spadkowych.
Najczęściej decyzja o odrzuceniu spadku wynika z obawy przed przejęciem zadłużenia spadkodawcy.
Najważniejsze różnice — porównanie
| KWESTIA | ZRZECZENIE SIĘ DZIEDZICZENIA | ODRZUCENIE SPADKU |
| Kiedy? | Za życia spadkodawcy | Po jego śmierci |
| Forma | Akt notarialny (umowa) | Oświadczenie przed sądem/notariuszem |
| Kogo dotyczy? | Zwykle także zstępnych | Spadkobiercy, a po nim jego zstępnych |
| Skutek | Wyłączenie od dziedziczenia ustawowego | Brak udziału w spadku po śmierci spadkodawcy |
| Wpływ na zachowek | Brak prawa do zachowku | Brak prawa do zachowku (jak przy nieżyjącym) |
| Procedura | Dobrowolna umowa | Indywidualne oświadczenie w terminie 6 miesięcy |
Kiedy wybrać którą opcję?
Zrzeczenie się dziedziczenia będzie dobrym wyborem, gdy rodzina chce uporządkować kwestie spadkowe z wyprzedzeniem i uniknąć konfliktów.
Odrzucenie spadku z kolei będzie właściwe, gdy spadkobierca dowiaduje się o śmierci osoby zadłużonej i chce uniknąć przejęcia długów.
Masz pytania dotyczące tego tematu? Zapraszam do kontaktu.
