Wiele osób, które miały w przeszłości wyrok karny, zastanawia się, czy wpis o karalności widnieje w rejestrze do końca życia. Na szczęście polskie prawo przewiduje instytucję zatarcia skazania. Oznacza to, że po upływie określonego czasu osoba skazana jest traktowana jak niekarana, a wpis znika z Krajowego Rejestru Karnego. Warto jednak wiedzieć, że terminy zatarcia skazania zależą od rodzaju kary.
Czym jest zatarcie skazania?
Zatarcie skazania to sytuacja, w której po upływie określonego czasu od wykonania kary skazanie uważa się za niebyłe. W praktyce oznacza to, że:
- wpis zostaje usunięty z Krajowego Rejestru Karnego,
- można legalnie oświadczyć, że jest się osobą niekaraną,
- skazanie nie powinno wywoływać negatywnych skutków prawnych w przyszłości (np. przy ubieganiu się o pracę wymagającą niekaralności).
W wielu przypadkach zatarcie skazania następuje automatycznie, ale czasem konieczne jest złożenie wniosku do sądu.
Po jakim czasie następuje zatarcie skazania?
Termin zatarcia skazania zależy od rodzaju orzeczonej kary.
1. Kara grzywny
Zatarcie skazania następuje po upływie 1 roku od wykonania kary, czyli od momentu zapłaty grzywny.
2. Kara ograniczenia wolności
W tym przypadku zatarcie następuje po 3 latach od wykonania kary.
3. Kara pozbawienia wolności
Co do zasady zatarcie skazania następuje po 10 latach od wykonania kary, darowania kary albo przedawnienia jej wykonania.
4. Kara pozbawienia wolności do 3 lat
Sąd może – na wniosek skazanego – zarządzić zatarcie skazania już po 5 latach, jeżeli skazany przestrzegał prawa i wywiązywał się z obowiązków.
5. Kara pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem
W takim przypadku zatarcie skazania następuje po 6 miesiącach od zakończenia okresu próby.
6. Warunkowe umorzenie postępowania
Tutaj wpis znika po 6 miesiącach od zakończenia okresu próby.
Kilka wyroków – termin liczy się inaczej
Ważna informacja – jeśli dana osoba była skazana więcej niż raz, zatarcie skazania nie następuje osobno dla każdego wyroku. W takiej sytuacji zatarcie następuje dopiero wtedy, gdy możliwe jest zatarcie wszystkich skazań jednocześnie. W praktyce oznacza to, że jeden późniejszy wyrok może wydłużyć okres widnienia wpisu w rejestrze.
Czy trzeba składać wniosek o zatarcie skazania?
Nie zawsze. W większości przypadków zatarcie skazania następuje automatycznie z mocy prawa.
Wniosek do sądu składa się najczęściej wtedy, gdy chcemy:
- skrócić okres zatarcia skazania,
- przyspieszyć zatarcie przy karze pozbawienia wolności do 3 lat,
- uporządkować sytuację przy kilku wyrokach.
Dlaczego zatarcie skazania jest ważne?
Usunięcie wpisu z Krajowego Rejestru Karnego ma duże znaczenie w życiu zawodowym i prywatnym. Zaświadczenie o niekaralności jest wymagane m.in. przy:
- pracy w administracji,
- pracy w ochronie,
- pracy z dziećmi,
- niektórych licencjach i koncesjach,
- prowadzeniu działalności gospodarczej w niektórych branżach.
Dlatego wiele osób sprawdza, kiedy dokładnie nastąpi zatarcie skazania, aby móc ponownie uzyskać status osoby niekaranej.
Podsumowanie
Wpis o karalności nie widnieje w rejestrze na zawsze. W zależności od rodzaju kary znika najczęściej po 1 roku, 3 latach, 5 latach lub 10 latach od wykonania kary albo zakończenia okresu próby. W wielu przypadkach dzieje się to automatycznie, ale czasem warto złożyć wniosek do sądu, aby przyspieszyć zatarcie skazania.
Jeżeli ktoś miał w przeszłości konflikt z prawem, warto sprawdzić swoją sytuację w Krajowym Rejestrze Karnym, ponieważ może się okazać, że formalnie już dawno jest osobą niekaraną.
