Opieka naprzemienna to instytucja, która nie została uregulowana w Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym. Jej zwolennikom daje to w zasadzie dużą swobodę co do tego, w jaki sposób będzie wyglądać opieka nad dzieckiem.
Ten rodzaj sprawowania opieki nad dzieckiem staje się coraz popularniejszy i słusznie, ponieważ w sytuacji, gdy dziecko jest związane emocjonalnie równie mocno z obojgiem rodziców, nie musi wybierać lub – co gorsza – być zmuszone do tego, z którym z nich chce mieszkać po rozwodzie.
Na czym polega opieka naprzemienna i kiedy sąd może ją orzec?
Opieka naprzemienna to taki rodzaj sprawowania władzy rodzicielskiej, w której oboje rodziców, którym przysługuje pełna władza rodzicielska, sprawują opiekę nad dzieckiem naprzemiennie w równych okresach.
W praktyce zatem dziecko może przebywać na zmianę u każdego z rodziców. Na przykład dwa tygodnie u mamy, a dwa kolejne – u taty.
Siłą rzeczy, taki rodzaj sprawowania opieki nad dzieckiem możliwy jest wyłącznie wtedy, gdy rodzice potrafią się ze sobą porozumieć. Przesłanką do ustanowienia przez sąd opieki naprzemiennej, oprócz oczywiście dysponowania przez oboje rodziców, wspomnianą już, pełnią władzy rodzicielskiej, konieczne jest współdziałanie rodziców oraz zawarcie przez nich pisemnego porozumienia o sposobie wykonywania władzy rodzicielskiej i utrzymywania kontaktów z dzieckiem po rozwodzie.
Oprócz tego przesłanką, która jest w zasadzie najważniejsza dla sądu, to fakt, czy za ustanowieniem opieki naprzemiennej przemawia dobro małoletniego dziecka. To właśnie dobro dziecka i jego niczym niezakłócony rozwój jest dobrem najwyższym w kontekście orzekania o tym sposobie sprawowania opieki.
Opieka naprzemienna bez porozumienia – czy da się?
W braku porozumienia o sposobie wspólnego wykonywania władzy rodzicielskiej i utrzymywaniu kontaktów z dzieckiem po rozwodzie rozstrzyga sąd. Oczywiste jest, że zdecydowanie łatwiej jest, jeżeli rodzice umieją porozumieć się co do sprawowania opieki nad dzieckiem po rozwodzie. Niestety jednak nie zawsze tak jest i wówczas decyzję w tej sprawie mu podjąć sąd. Jeżeli więc rodzice nie przedstawią pisemnego porozumienia, to o sposobie władzy rodzicielskiej zdecyduje sąd. Formalnie nie ma przeszkód, by orzekł on o opiece naprzemiennej, jeżeli dobro dziecka za tym przemawia. Należy jednak podkreślić, że każda sprawa jest inna, a sprawy dotyczące kontaktów z dzieckiem — wyjątkowo delikatne. Z tego też względu muszą być rozstrzygane bardzo indywidualnie i z poszanowaniem dobra dziecka.
Wady i zalety opieki naprzemiennej
Choć opieka naprzemienna może wydawać się świetnym rozwiązaniem — jak wszystko, ma swoje jasne i ciemne strony.
To, co przemawia na jej korzyść, to niewątpliwie możliwość zachowania równych relacji dziecka z obojgiem rodziców oraz ich rodzinami.
Opieka naprzemienna daje też rodzicom możliwość bardziej swobodnej realizacji swoich obowiązków zawodowych czy pielęgnowanie pasji.
Jednak minusem tego rozwiązanie może być np. konieczność przemieszczania się dziecka „z domu do domu” i zwiększone koszty w związku z urządzeniem dwóch pokoi dla dziecka.
Należy mieć na uwadze fakt, że nie każde dziecko odnajdzie się w takim systemie. Dlatego tak ważne jest, aby przy podejmowaniu decyzji o sposobie sprawowania opieki nad dzieckiem, kierować się wspomnianym wcześniej dobrem dziecka. Pozwoli to na stworzenie systemu opieki zgodnego z jego preferencjami i uczuciami.