Darowizna, choć często kojarzona z hojnym podarunkiem, jest w rzeczywistości umową. I podobnie jak w przypadku większości umów, istnieje możliwość jej rozwiązania. Sposoby odwołania darowizny zależą od dwóch przypadków – gdy darowizna nie została jeszcze wykonana lub gdy już doszło do jej wykonania. Jak więc odwołać darowiznę? Wyjaśniam poniżej.
Czym jest darowizna?
Darowizna to akt przeniesienia własności lub prawa majątkowego na rzecz drugiej osoby, zwanej obdarowanym, bez oczekiwania na jakąkolwiek rekompensatę czy wynagrodzenie. Darowizna może obejmować różnorodne składniki majątku, takie jak pieniądze, nieruchomości, przedmioty wartościowe czy prawa majątkowe.
W umowie darowizny istnieje darczyńca, czyli osoba przekazująca dar, oraz obdarowany, który otrzymuje ten dar.
Darowizna niewykonana
W przypadku niewykonanej darowizny darczyńca może ją odwołać, jeśli po zawarciu umowy nastąpiło znaczne pogorszenie jego sytuacji majątkowej. Darowanie obiecanej darowizny wiązałoby się w takim przypadku z utratą zdolności utrzymania się. Chodzi tutaj o sytuację, w której darczyńca nie byłby w stanie pokryć uzasadnionych kosztów własnego utrzymania lub spełniać swoich zobowiązań alimentacyjnych po wykonaniu obiecanej darowizny.
Darowizna wykonana
Zasadniczo wykonanej darowizny nie można odwołać, ale przewidziano pewne rozwiązanie, które zostało uregulowane przez ustawodawcę. Dotyczy to sytuacji, w której darczyńca popada w niedostatek po wykonaniu darowizny. W takim przypadku obdarowany ma obowiązek dostarczać darczyńcy środki, które są w granicach pozostałego wzbogacenia, aby ten mógł utrzymać się na odpowiednim poziomie lub wypełniać obowiązki alimentacyjne ciążące na nim. Niemniej obdarowany może uwolnić się od tego obowiązku, zwracając darczyńcy wartość otrzymanego wzbogacenia.
Rażąca niewdzięczność obdarowanego
Istnieje jeszcze jedna sytuacja, w której wykonaną darowiznę można odwołać. Chodzi o rażącą niewdzięczność obdarowanego wobec darczyńcy. Pojęcie rażącej niewdzięczności nie jest definiowane przez Kodeks cywilny, więc ocena zachowania obdarowanego musi odbyć się indywidualnie w każdym przypadku. Sąd, biorąc pod uwagę zachowanie obu stron umowy, interpretuje niewdzięczność w sposób zrozumiały dla codziennego życia.
Podsumowanie
Podsumowując, istnieją pewne okoliczności, w których można rozważyć odwołanie darowizny.
Ważne jest jednak pamiętać, że odwołanie darowizny jest procesem prawnym, który musi być zgodny z przepisami danego kraju i wymaga odpowiednich działań formalnych. W każdym przypadku zaleca się skonsultowanie się z prawnikiem, aby uzyskać odpowiednie porady i wskazówki dotyczące konkretnych okoliczności.
Darowizna, jako akt bezinteresownego przekazania majątku, pozostaje istotnym instrumentem w relacjach międzyludzkich i może pełnić różne role. Od wyrazu życzliwości po wspieranie działań charytatywnych czy planowania sukcesji. Jednak z uwagi na jej charakter, istotne jest przemyślane podejście i zrozumienie związanych z nią konsekwencji prawnych.